2016-17 hakem hataları analizi
5 Haziran 2017 güncellendi Futbol
0 5 Haziran 2017

Selamlar, sevgiler;

2016-17 sezonunun hakem tartışmalarında bir klasik, iki sürpriz başlık dikkat çekti. Klasiğimiz, her zaman olduğu gibi Fb’de işler iyi gitmediği anda ortaya çıkan Aziz Yıldırım-Mahmut Uslu ikilisinin “Beşiktaş’ın kollandığı” yönünde algı yaratma çabası oldu. Buna zaman zaman Gs yöneticileri de katıldı.

Sürprizler ise geçen yılın şampiyonu Beşiktaş’ın (“tamam çekil artık köşene” der gibi) hakemler tarafından biçilmemesi ve on yıllardır hakem hatalarını devamlı olarak arkasına alan Gs’nin bu sene hakemlerden en çok çeken takım olması idi.

Şimdi hakem hataları dağılımına, şampiyonun belli olduğu 33 hafta itibarı ile bakalım ve algı yönetiminin göstermeye çalıştığı değil gerçek olan durumu görelim.

1. Beşiktaş

Beşiktaş’ın sezon boyunca toplam 25 maçında 50 hata tespit edilmiş. Bunların 21’i lehte, 29’u aleyhte.

Toplam 20 penaltı hatasının 7’si lehte, 13’ü aleyhte gerçekleşmiş. Beşiktaş lehine hatalı 1 penaltı verilirken, 10 penaltısı verilmemiş. Rakiplerine 3 hatalı penaltı verilirken, 6 defa rakiplerinin penaltısı verilmemiş.

Toplam 21 kart hatasının 10’u lehte, 11’i aleyhte olmuş. Beşiktaşlı oyunculara verilmesi gereken 10 kırmızı kart verilmemiş. Bunların 5 tanesi (3’ü aynı maçta olmak üzere) Quaresma’ya, 2 tanesi Talisca’ya ait. Buna karşılık, Beşiktaş’ın rakipleri de 10 defa kırmızı kart görmesi gerekirken görmemiş. 1 defa da Beşiktaşlı oyuncu yanlış kararla kırmızı kart görmüş.

Toplam 9 gol hatasının 4’ü lehte, 5’i aleyhte not edilmiş. Beşiktaş lehine 4 defa hatalı gol verilmiş. Buna karşılık, Beşiktaş’ın 2 nizami golü sayılmamış, rakiplerin 3 gayrınizami golü sayılmış.

Özetle, hakem hatalarının tüm alt başlıklarında Beşiktaş sezonu aleyhte pozisyonda kapatmış.

Maç sonuçlarının hataların yönüne göre kırılımı ise şöyle:

a) Net lehte hakem hatalarının alınan galibiyete/beraberliğe etki ettiği maç: 7 (BJK-Antalya, BJK-Gs, BJK-Ts, BJK-Konya, BJK-Gençlerbirliği, Bursa-BJK).

b) Net aleyhte hakem hatalarının puan kaybına etki ettiği maç: 4 (Karabük-BJK, Antalya-BJK, Başakşehir-BJK, BJK-Fb).

c) Net aleyhte hakem hatalarına rağmen galip gelinen maç: 7 (Kayseri-BJK, Adana-BJK, BJK-Gaziantep, Osmanlı-BJK, BJK-Akhisar, Gs-BJK, Ts-BJK).

d) Net lehte hakem hatalarına rağmen puan kaybedilen maç: 1 (Kasımpaşa-BJK).

e) Hakem hatalarının dengede olduğu maç: 3 (Fb-BJK, BJK-Rize, BJK-Kasımpaşa).

f) Lehte/aleyhte hakem hatalarının skora etki etmediği maç: 3 (BJK-Alanya, BJK-Karabük, Alanya-BJK).

2. Galatasaray

Gs’nin sezon boyunca toplam 20 maçında 32 hata tespit edilmiş. Bunların 12’si lehte, 20’si aleyhte.

Toplam 16 penaltı hatasının 3’ü lehte, 13’ü aleyhte gerçekleşmiş. Gs lehine hatalı penaltı verilmezken, 11 penaltısı verilmemiş. Rakiplerine 2 hatalı penaltı verilirken, 3 defa rakiplerinin penaltısı verilmemiş.

Toplam 12 kart hatasının 8’i lehte, 4’ü aleyhte olmuş. Gs’li oyunculara verilmesi gereken 8 kırmızı kart verilmemiş. Bunların 2 tanesi Podolsky’e ait. Buna karşılık, Gs’nin rakipleri de 3 defa kırmızı kart görmesi gerekirken görmemiş. 1 defa da Gs’li oyuncu yanlış kararla kırmızı kart görmüş.

Toplam 4 gol hatasının 1’i lehte, 3’ü aleyhte not edilmiş. Gs lehine verilen hatalı gol kararı yok ama Gs’nin rakiplerinin 1 nizami golü verilmemiş. Buna karşılık, Gs’nin 2 nizami golü sayılmamış, rakiplerin 1 gayrınizami golü sayılmış.

Özet olarak, hakem hatalarında genel olarak aleyhte pozisyonda yer alan Gs, penaltı ve gol hatalarında oldukça dezavantajlı, kart hatalarında az da olsa avantajlı bir konumda bulunmuş.

Maç sonuçlarının hataların yönüne göre kırılımı ise şöyle:

a) Net lehte hakem hatalarının alınan galibiyete/beraberliğe etki ettiği maç: 3 (Kasımpaşa-Gs, Gs-Gençlerbirliği, Gs-Osmanlı).

b) Net aleyhte hakem hatalarının puan kaybına etki ettiği maç: 6 (Kayseri-Gs, BJK-Gs, Gs-Kayseri, Rize-Gs, Ts-Gs, Gs-Kasımpaşa).

c) Net aleyhte hakem hatalarına rağmen galip gelinen maç: 6 (Adana-Gs, Gs-Bursa, Antalya-Gs, Bursa-Gs, Gaziantep-Gs, Alanya-Gs).

d) Net lehte hakem hatalarına rağmen puan kaybedilen maç: 3 (Gs-Başakşehir, Gs-BJK, Fb-Gs).

e) Hakem hatalarının dengede olduğu maç: 2 (Karabük-Gs, Gs-Kasımpaşa).

f) Lehte/aleyhte hakem hatalarının skora etki etmediği maç: –

3. Fenerbahçe

Fb’nin bu sezon az sayıda maçında az sayıda hakem hatası yapılmış olması dikkat çekiyor. Sezon boyunca toplam 12 maçında 23 hata tespit edilmiş. Bunların 14’ü lehte, 9’u aleyhte.

Toplam 11 penaltı hatasının 7’si lehte, 4’ü aleyhte gerçekleşmiş. Fb lehine hatalı 1 penaltı verilirken, 3 penaltısı verilmemiş. Rakiplerine 1 hatalı penaltı verilirken, 6 defa rakiplerinin penaltısı verilmemiş.

Toplam 8 kart hatasının 4’ü lehte, 4’ü aleyhte olmuş. Fb’li oyunculara verilmesi gereken 4 kırmızı kart verilmemiş. Bu kartlarda öne çıkan oyuncu yok. Buna karşılık, Fb’nin rakipleri de 4 defa kırmızı kart görmesi gerekirken görmemiş.

Toplam 4 gol hatasının 3’ü lehte, 1’i aleyhte not edilmiş. Fb lehine 3 yanlış gol kararı verilirken, Fb’nin 1 nizami golü ise sayılmamış.

Özetle, hakem hatalarında genel olarak lehte pozisyonda yer alan Fb, penaltı ve gol hatalarında avantajlı konumda bulunurken, kart hatalarında dengede durmuş.

Maç sonuçlarının hataların yönüne göre kırılımı ise şöyle:

a) Net lehte hakem hatalarının alınan galibiyete/beraberliğe etki ettiği maç: 5 (Konya-Fb, Akhisar-Fb, Fb-Akhisar, BJK-Fb, Fb-Ts).

b) Net aleyhte hakem hatalarının puan kaybına etki ettiği maç: 2 (Antalya-Fb, Fb-Adana).

c) Net aleyhte hakem hatalarına rağmen galip gelinen maç: 1 (Fb-Gs).

d) Net lehte hakem hatalarına rağmen puan kaybedilen maç: –

e) Hakem hatalarının dengede olduğu maç: 4 (Fb-BJK, Bursa-Fb, Fb-Osmanlı, Alanya-Fb).

f) Lehte/aleyhte hakem hatalarının skora etki etmediği maç: –

Sonuç:

1. Sezon boyunca en çok maçta en çok sayıda hata Beşiktaş maçlarında yapılmış. Fb’nin ise çok az sayıda maçında az sayıda hata olmuş.

2. Genel olarak hakem hatalarından en zararlı çıkan taraf Gs olmuş. Beşiktaş da toplamda az da olsa dezavantajlı taraf olurken, hakem hatalarından toplamda kazançlı çıkan tek takım Fb olmuş.

3. Penaltı hatalarında Gs’nin 11 penaltısının verilmemesi dikkat çekici. Ancak, Beşiktaş’ın verilmeyen penaltı sayısı da 10. Fb’nin ise sadece 3 penaltısı verilmemiş. Beşiktaş ve Fb’nin rakiplerinin 6’şar penaltısı verilmemiş. Bu sayı Gs için 3. Dolayısı ile penaltı hatalarında en mağdur Gs olurken, Beşiktaş onu takip etmiş. Fb ise kazançlı çıkmış.

4. Kart hatalarında ise Beşiktaş’ın 10 kırmızı kartının verilmediğini, Gs’nin verilmeyen kırmızı kartlarının da 8 olduğunu görüyoruz. Buna karşılık, Beşiktaş’ın rakipleri 10 defa kırmızı kart görmeli iken sahada kalmış. Bu rakam Gs için sadece 3… Beşiktaş kart hatalarında az da olsa dezavantajlı iken, Gs kart hatalarında avantajlı durumda. Fb ise kart hatalarında dengede.

5. Gol hatalarında da Fb avantaj sağlarken, bu hatalardan Beşiktaş az, Gs ise büyük oranda zararlı çıkmış.

6. Ligin ilk yarısında Beşiktaş’ın lehine yapılan hatalar (10), aleyhindeki hatalardan (9) daha fazla. Bu nedenle, ilk yarının sonlarında ve devre arasında özellikle 10. haftadaki Ts maçında Quaresma’nın atılmaması ve 14. haftada Bursaspor maçında verilen hatalı penaltı kararı üzerinden “kollanma” algısı başlatıldı. Halbuki bu durum ligin ikinci yarısında tersine döndü ve Beşiktaş sezonu zararda kapadı. Algının devam etmesine en çok Quaresma’nın sorumsuz faulleri yardımcı oldu.

7. İlk yarıda dikkatler Beşiktaş üzerine çekilirken Fb lehine hakem hataları (7), aleyhteki hatalardan (4) daha fazla gerçekleşti ve bu durum sezon boyunca devam etti.

8. Bu arada Gs, bugüne kadar kimsenin görmediği şekilde sezon boyunca hakem hatalarının en zararlı tarafı oldu.

9. Hataların maç sonuçlarına etkisi bakımından kırılımı incelediğimizde ise şu sonuçlar ortaya çıkıyor.

– Aslında Beşiktaş ve Gs skora etki eden net aleyhte hakem hataları ile karşılaşma konusunda çok farklı değiller. Beşiktaş toplam 11 maçın skorunda net aleyhte hakem hatası ile karşılaşırken, bu sayı Gs için 12, Fb için 3.

– Hakem hataları ile en çok maçta Gs (6) puan kaybetmiş. Onu az farkla (4) Beşiktaş izliyor. Bu konuda en avantajlı taraf Fb (2) olmuş.

– Aleyhte hakem hatasına rağmen maç kazanma konusunda en başarılı taraf Beşiktaş (7). Onu Gs (6) izliyor. Fb bu konuda sadece 1 maçla son sırada. Bu durumda Beşiktaş’ın Gs’ye göre bu kategoride sağladığı avantaj 1 maç.

– Hakem hatalarının alınan galibiyet/beraberliğe en olumlu desteği Beşiktaş’a (7) gerçekleşmiş. Onu az farkla Fb (5) ve Gs (3) izliyor. Yani Beşiktaş’ın bu kategoride Gs’ye sağladığı avantaj 4 maç.

– O halde avantaj farkı ne kadar? Beşiktaş, lehte/aleyhte kararların skora etkisinde net olarak 33 maçın 5’inde (1+4) Gs’ye göre avantaj sağlamış.

10. Sonuç olarak, hakem hatalarından en zararlı çıkan tarafın Gs olduğu, şampiyon Beşiktaş’ın maçlarındaki hakem hataları dağılımının Beşiktaş’a Gs’den daha fazla avantaj sağladığı, buna rağmen “kollanma” denecek kadar sistemtik boyutta olmadığı, hakem hatalarından en önemli avantajı ise algı yönetiminin asıl kaynağı Fb’nin sağladığı görülüyor.

Bu noktada bazı tespitleri de not etmekte fayda var.

Öncelikle, geçen sezon olduğu gibi bu sezon da, senelerdir hakem hataları dağılımında bilançosu hep zarar gösteren Beşiktaş’ın kırılma anlarındaki penaltılarının verilmesi, rakiplerinin görmesi gereken kartları görmesi gibi zaten olması gereken hakem kararları kamuoyu için sürprizdi. Bu sanki ilave bir avantaj gibi algılandı.

Benzer şekilde, kritik kart sınırında bulunan Beşiktaşlı oyuncuların önemli maçlar öncesi tartışmalı kararlarla cezalı duruma düşürülmesi gibi uç örnekler de bu sezon yaşanmadı. Burada en çarpıcı örnek, Gs’nin şampiyon olduğu iki sene önce Konya’da çizgiye bastı diye Gs maçında cezalı duruma düşürülen Atiba’nın bu sezon haftalarca üç sarı kart sınırında kalması idi.

Diğer taraftan, bu sene Gs’nin 11 penaltısının verilmemesi diğer bir dikkat çekici detay idi. Buna karşılık, “kollandığı” iddia edilen Beşiktaş’ın verilmeyen penaltı sayısı ise 10 oldu. İki sezon önce Beşiktaş’ın 17 penaltısı verilmemişken, şampiyon olan Gs’nin 9 penaltısının verilmemiş olduğunu hatırlatalım.

Gene dikkat çekici bir örnek Quaresma’nın görmesi gereken kırmızı kartları görmemesi idi ki bu, algı yönetiminin temel dayanağı oldu. Quaresma’nın sezon boyunca 5 defa kırmızı karttan kurtulduğu, ancak bunların 3’ünün aynı maçta olduğunu belirtelim. Bu noktada, bu sezon mağdur olduğu iddia edilen Gs’li oyuncuların 8 defa kırmızı karttan kurtulduğunu, iki sezon önce ise şampiyon olan Gs’nin dünya tarihine geçecek şekilde (6’sı her biri ayrı maçlarda Melo olmak üzere) toplam 8 defa kırmızı kart görmeleri gerekirken hiç kart görmediklerini ve bunun Quaresma’nın yarısı kadar bile konuşulmadığını hatırlatalım.

Bu verilerden yola çıkarak son iki sezonda hakemler konusundaki tespitim, hakemlerin Beşiktaş’ın maçlarındaki karar standartlarının senelerdir ayrı tutulan Gs ve Fb’ye biraz olsun yaklaşmasının dahi kamuoyunda yarattığı şaşkınlık ortamıdır.

“Kollanma” konusunda çıta seneler boyunca öyle tepeye çıkarıldı ki, bu verilerle bir takıma “kollandı” demek haksızlık olur!
Futbol tarihine geçen ne oldu ki? Tükürükler “gül suyuna”, tekmeler “şampiyonluk hırsına” dönüşmedi. Penaltı noktaları eşelenmedi. Çizgiye basanlar içinden cımbızla adam çekilmedi. Çıkış tünelinde sarı kartlar gösterilmedi. Ana avrat dümdüz giden oyuncular duymazdan, ceza sahasına kendini balıklama atanlar görmezden gelinmedi. Sahada soyunanlar sahada kalmadı. Papila çifte standartları yaşanmadı. Beşiktaş gaip gelene kadar uzatılan maç bile olmadı!

Bu itibarla, algı yönetiminin kaynağı Fb’nin hakem hatalarından en kazançlı taraf olarak ortaya çıktığı, Beşiktaş’ın alışılmadık şekilde hakemlerce biçilmediği, hatta ligin ilk yarısında bazı maçlarda hakem kararları ile puan kaybından kurtulduğu, Gs’nin ise tarihinde ilk kez bu denli hakem hataları mağduru olduğu bu sezonun şampiyonuna “kollandı” diyeceksek, iki sene önceki, 2003-04’teki, 1996-97’deki, 1992-93’teki şampiyonlara ne diyeceğiz ben bulamadım; sizlerin takdirine bırakıyorum.

Cengiz Gürsel
05.06.2017

  • Beğenenler
  • Cengiz Olcay
Cevapla